ЭЫДҰ ҰБО-ның институционалдық негізі жетілдірілді

17.08.2020

ҚР Ұлттық экономика министрлігі «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ-мен бірлесіп Қазақстандағы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) Ұлттық байланыс орталықтарының қызметін заңнамалық бекіту бойынша ауқымды жұмыс жүргізді.

Жақында қазақстандықтар ірі компанияның әрекетіне немесе әрекетсіздігіне қатысты өтініш беру мүмкіндігіне ие болды. Біз қызметі бір мемлекеттің шеңберінен шығатын көпұлтты кәсіпорындар туралы айтып отырмыз. Азаматтардың назарына, осындай ұйымдардың жұмысы Ұлттық байланыс орталықтарымен (ҰБО) реттеледі.

Осылайша, елдің әрбір тұрғыны кәсіпорын тарапынан келесі салаларда құқық бұзушылық туралы хабарлай алады:
- ақпаратты ашу
- адам құқығы
- еңбек және өндірістік қатынастар
- қоршаған ортаны қорғау
- тұтынушылардың мүдделері
- ғылым және технологиялар
- бәсекелестік және салық салу
- парақорлық, параға жығу және бопсалау.

Өтініштер келесі ақпараттық арналар арқылы қабылданады:
- ҰБО Хатшылығының кеңсесі
- ҰБО және ҚР Ұлттық экономика министрлігінің веб-сайты
- ҰБО колл-орталығы

Қорытындылар, сондай-ақ өтінішті қарау барысы туралы ақпарат economy.kz порталында ЭЫДҰ бөлімінде орналасқан ҰБО веб-сайтында орналастырылады   –  Бұл ретте ҰБО коммерциялық ақпаратты және тараптар үшін маңызды басқа да аспектілерді сақтауға кепілдік береді.












ҰБО қызметі туралы

Ұлттық байланыс орталығы (ҰБО) – ЭЫДҰ-ның Басқарушы қағидаттарына сәйкес бизнесті жауапты жүргізу қағидаттарын бұзатын кәсіпорындарға халықтың шағымдарын қараудың ерікті, соттан тыс тетігі. Бұл тараптар арасындағы сындарлы диалогқа, туындаған мәселелерді талқылауға және өзара келісімге қол жеткізу жолдарын әзірлеуге арналған алаң. 

Қазақстандағы ҰБО функциялары Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігіне бекітілген. 

Сонымен бірге ҰБО – алқалы кеңесші орган. Оның төрағасы Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі болып табылады (қазіргі уақытта. - Р. Е. Дәленов). ҰБО-ның қалған мүшелері Ұлттық экономика, Әділет, Сыртқы істер, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрлері деңгейінде, сондай-ақ «Атамекен» ҰКП төрағасының орынбасары, үкіметтік емес ұйымдардың директорлары және кәсіподақтар басшыларының орынбасарлары болып табылады.













ҰБО-ның Қазақстан азаматтарымен өзара іс-қимыл процесі

«Экономикалық зерттеулер институты» АҚ (ЭЗИ) ҰБО хатшылығының функцияларын орындайды. Қызметті қалпына келтіру және трансформациялау мақсатында Ұлттық экономика министрлігі институтпен бірлесіп ҰБО-ның институционалдық негізін, өтініштерді қарау алгоритмін жетілдірді. Вебинарлар, ақпараттық ресурстардың жұмысы арқылы өзекті ақпаратты жүйелі жария ету жүзеге асырылады. Өтініш берудің техникалық және автоматтандырылған әдістері және ҰБО сұрақ-жауап жүйесі ойластырылған. 

Осы ведомстволардың атқарған жұмыстарының арқасында ҰБО-ға өтініштерді қарау процесі жолға қойылды. Ол үш кезеңнен тұрады:

Бірінші кезең – өтінішті алдын ала бағалау.

Осы кезеңде ҰБО Басқараушы қағидаттар мен құзыреттерді қолдану аясына сәйкестігіне өтінішті бағалауды жүргізеді: 

- тараптардың әрқайсысымен жеке кездесулер өткізеді
- негізділігін айқындау мақсатында тексереді,
- екі тараппен қарым-қатынас жасайды және істі қарауға қабылдау немесе қабылдамау туралы шешім қабылдайды. 

Екінші кезең-істі өндіріске қабылдау.

ҰБО іс бойынша іс қатысты елдерде жұмыс істейтін мемлекеттік басқару органдарымен, іскерлік топтар өкілдерімен, еңбек ұйымдарымен, үкіметтік емес ұйымдармен, сарапшылармен, ЭЫДҰ ҰБП-мен консультациялар өткізеді. 

Үшінші кезең-өтінішті қарау бойынша қорытынды бағалау.
ҰБО-дағы талқылау істің Қорытынды бағасын дайындаумен және жариялаумен аяқталады.  


ҰБО-ашықтық кепілі

Соңғы үш онжылдықта халықаралық іскерлік орта бірқатар маңызды құрылымдық өзгерістерге ұшырады. Жаңа мыңжылдықтың басынан  әлемдік экономиканың қозғаушы күші халықаралық инвестициялар болып табылады, соның арқасында Үкіметтер нарықтар ашты, ал бизнес бұрын-соңды болмаған экономикалық өсуге әкелетін жаңа мүмкіндіктерді пайдаланды.

2017 жылғы маусымда Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Инвестициялар жөніндегі комитетінің қауымдастырылған мүшесі болды, ЭЫДҰ көпұлтты кәсіпорындары туралы декларацияға қосылған 48-ші ел болды.  Комитетке кіру шеңберінде Қазақстан Үкіметі бірқатар міндеттемелерді, оның ішінде ЭЫДҰ-ның Басқарушы қағидаттарына сәйкес бизнесті жауапты жүргізу қағидаттарын таратуды өзіне алды.

Басқарушы қағидаттар-қызметі қандай да бір дәрежеде бір мемлекеттің шегінен шығатын кәсіпорындарға үкіметтер жіберген бизнесті жауапты жүргізу саласындағы талаптар. Бұл адам құқықтарынан, қызметкерлердің құқықтарынан және еңбек қауіпсіздігінен бастап, ақпаратқа қол жеткізу, салық салу және қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне қатысты әртүрлі салалардағы қағидаттар мен стандарттар жинағы. 

Басқарушы қағидаттарды тарату және олардың сақталуын қамтамасыз ету мақсатында ЭЫДҰ-ның Ұлттық байланыс орталықтары (ЭЫДҰ ҰБО) құрылды.

Бүгінгі күні ҰБО әлемнің 49 елінде тиімді жұмыс істейді, оларға тікелей шетелдік инвестициялардың шамамен 80% - ы тиесілі. Осы органның мемлекетте болуы туындайтын дауларды қарау кезінде ашықтықтың кепілі болып табылады. ҰБО қызметінің әрекетті, ашық және танымал тетігі ашық халықаралық инвестициялық климаттың маңызды элементі болып табылады.

2000-2019 жылдар аралығында ұлттық байланыс орталықтары 100-ден астам елдер мен аумақтарда 500-ден астам істі қарады. Көптеген істер (57%) адам құқықтарына, жұмыспен қамту және жұмысшылар мәселелеріне, сондай-ақ қоршаған ортаға қатысты.

2011-2019 жылдар кезеңінде ұлттық байланыс орталықтарының қарауы үшін қабылданған барлық істердің үштен бірінен астамы (36%) тараптар арасындағы келісімнің қандай да бір нысанына алып келді; шамамен 33% қаралып отырған компанияның ішкі саясатының өзгеруіне әкелді.












Қаралған істердің кейстері

Әлемдік тәжірибе шағымдарды қараудың сотқа дейінгі тетігінің тиімділігі мен қарқындылығын куәландырады (Қазақстанда қазіргі уақытта ҰБО қараған істер жоқ).

1. Норвегияның ҰБО норвегиялық табиғатты сақтау қоғамының «Кермак АСА» (Cermaq ASA) компаниясына және оның еншілес «Мейнстрим Кэнэда» (MainstreamCanada) және «Мейнстрим Чили» (MainstreamChile) компаниясына қатысты үндеуін қарады.

ЭЫДҰ-ның Басқарушы қағидаттары талаптарының болжамды сақталмауы мыналарға қатысты болды, атап айтқанда,: 

- жергілікті халықтың құқықтарын тиісінше сақтамау; 
- еңбек және жұмыспен қамту саласындағы тиіссіз практикалар (мысалы, негізсіз жұмыстан босату, қызметкерлерге кәсіподақ құруға кедергі жасау әрекеттері, әйелдерді кемсітетін жалақы мен сыйлықақы төлеу жүйелері); 
- экологиялық залалдан қорғау шараларының өткір жетіспеушілігі

Мәлімдеменің нәтижесі «Кермак» компаниясының корпоративтік міндеттері бойынша Мінез-құлық кодексіндегі өзгерістер болды, оның ішінде басшылықтағы ұсынымдарға негізделген адам құқықтарын сақтау саласындағы жеткізушілердің нақты міндеттері; жергілікті халықпен өзара тиімді келісімдер жасасу жөніндегі міндеттеме; және елеулі экологиялық залал келтіру тәуекелдерін барынша азайту жөніндегі іс-шараларды одан әрі әзірлеу жөніндегі міндеттеме. 

2. 2017 жылы Францияның ҰБО-ға Камбоджадағы VinciAirports Камбоджалық еншілес компаниясының қызметіне қатысты екі еңбек конфедерациясы ұсынған іс жіберілді. Камбоджа әуежайлары «multi-taskingscheme» аясында жұмысты ұйымдастырудың жаңа әдісін енгізген кезде 2012 жылы басталған еңбек дауы. 

ҰБО Vinci көтерген көптеген мәселелерге қатысты ЭЫДҰ Басқарушы қағидаттарының ұсынымдарын сақтағанын анықтады. Алайда, оның қорытындысында ол тиісті сақтық процесін нығайтуға бағытталған сегіз ұсынысты қамтыды. Сонымен бірге ҰБО өз ұсынымдарының орындалуын бір жыл бойы қадағалайтын болады. 

3. 2017 жылы үш ҮЕҰ голландиялық ҰБО өкіліне істі қарауға берді, оған сәйкес Брессер ғимараттарды көшіруге және қызмет көрсетуге мамандандырылған ШОК субъектісі бола отырып, ежелгі қабірді көшіру бойынша өзінің алдын-ала қызметін жүзеге асыра алмады. Мұның себебі жергілікті тұрғындармен қақтығыс болды, бұл қоғамның мәдени мұра құқығын бұзу фактісін анықтады. Іске қатысқан барлық тараптар голландиялық ҰБО-ның көмегіне белсенді қатысуға келісті. 

2018 жылғы 20 тамызда Голландия ҰБО қорытынды жариялады, онда Брессер «ЭЫДҰ Басқарушы қағидаттарының тиісті сақтық өлшемшарттарын қанағаттандырмайды» және Мәдени мұра құқығы «ЭЫДҰ Басқарушы қағидаттарына сәйкес адам құқығы ретінде қарастырылуы тиіс» деген қорытындыға келді. Бұл мәдени құқықты адам құқығы ретінде танудың алғашқы нақты жағдайы болды.

4. 2014 жылдың сәуірінде тоғыз үкіметтік емес ұйым австриялық ҰБО-ға Лаос Халықтық Демократиялық Республикасындағы Xayaburi су электр станциясын салуға, сондай-ақ пайдалануға арналған Аndritzhydro су энергетикалық турбиналарын жеткізуге байланысты істі қарау туралы өтініш жіберді.

ҰБО ұйымдастырған медиацияны жүргізгеннен кейін тараптар келісімге келді, онда AndritzHydro: адам құқықтары мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы стандарттарды жүзеге асыруға қатысты саясат пен рәсімдерді әзірлеуге және ақпарат алмасуды жүзеге асыруға, сондай-ақ осы процеске мүдделі тараптардың тиісті топтарын тартуға міндетті. 

ҰБО кейінгі қорытындыны 2018 жылдың қазан айында жариялады, онда ол 2018 жылдың ақпан айынан бастап келесі төрт жиналыс өткенін, оның мақсаты Xayaburi жобасына байланысты зардаптарды азайту шараларын талқылау болғанын атап өтті. AndritzHydro-ның ҮЕҰ-мен, сондай-ақ сарапшылармен ынтымақтастығы AndritzGroup құрамына кіретін барлық компаниялар үшін қолданылатын халықаралық қағидаттарға негізделген мінез-құлық кодексінің жаңа жобасын әзірлеу үшін негіз салды.

Анықтамалық: 
«ЭЫДҰ – ның көпұлтты кәсіпорындарға арналған басқарушы қағидаттары» - бұл 1976 жылы құрылған және кейінгі тексерулер барысында оны таратудың тиімді тетігі мен бұзушылықтар туралы хабарлама алу тетігімен нығайтылған құжат. 




Қарау саны: 5734
Сақталған: 16.04.2024






... күте тұрыңыз

Хорошая погода, не так ли?

Таратылымға жазылу


Операция сәтті аяқталды.



ҚАТЕ!